Instytucje i inne organy UE

Unia Europejska (UE) nie jest federacją, jak Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. Nie jest też jednak wyłącznie organizacją międzyrządową na wzór ONZ. Tak naprawdę, Unia jest jedyna w swoim rodzaju. Kraje wchodzące w skład UE (czyli państwa członkowskie) są niezależne i suwerenne, jednak postanowiły połączyć swą suwerenność w celu osiągnięcia siły i wpływu na arenie międzynarodowej, jakich same nigdy nie byłyby w stanie osiągnąć.

Łączenie suwerenności oznacza w praktyce, że państwa członkowskie przenoszą część swoich kompetencji decyzyjnych na wspólnie stworzone instytucje – tak, by decyzje w konkretnych obszarach wspólnego zainteresowania podejmować demokratycznie na poziomie ogólnoeuropejskim.

Unijny proces podejmowania decyzji w ogóle, a procedura współdecydowania w szczególności angażują trzy główne instytucje:

•     Parlament Europejski (PE), reprezentujący obywateli Unii i przez nich bezpośrednio wybierany,
•     Rada Unii Europejskiej, reprezentująca poszczególne Państwa Członkowskie,
•     i Komisja Europejska, która dba o wspólne dobro całej Unii.

Ta triada instytucjonalna wspólnie opracowuje założenia polityki i prawodawstwo, obowiązujące w całej Unii. Zasadniczo przygotowaniem nowych aktów prawnych zajmuje się Komisja, jednak to Parlament i Rada je przyjmują. Wykonaniem tak ustanowionych przepisów zajmuje się Komisja na równi z państwami członkowskimi, zaś nad ich przestrzeganiem czuwa sama Komisja.

Dwie inne instytucje odgrywają równie istotną rolę: Trybunał Sprawiedliwości stoi na straży stosowania prawa europejskiego, zaś Trybunał Obrachunkowy kontroluje finansowanie działań Unii.

Prawa i obowiązki wszystkich tych instytucji określono w traktatach, które stanowią podstawy całej działalności Unii, a także ustanawiają zasady i procedury, jakich muszą przestrzegać instytucje unijne. Treść traktatów zatwierdzają prezydenci i premierzy reprezentujący wszystkie państwa UE, a następnie ratyfikują je parlamenty narodowe.

Poza głównymi instytucjami, Unia posiada szereg innych, wyspecjalizowanych organów, pełniących konkretne funkcje.

• Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny reprezentuje społeczeństwo obywatelskie, pracodawców i pracowników
• Komitet Regionów reprezentuje władze regionalne i lokalne
• Europejski Bank Inwestycyjny finansuje projekty inwestycyjne UE oraz wspomaga małą przedsiębiorczość poprzez Europejski Fundusz Inwestycyjny;
• Europejski Bank Centralny odpowiada za europejska politykę monetarną
• Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich bada skargi na niewłaściwe administrowanie w instytucjach i jednostkach UE
• Europejski Inspektor Ochrony Danych stoi na straży prywatności danych osobowych obywateli
• Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich publikuje oficjalne wydawnictwa UE
• Europejskie Biuro Selekcji Kadr zajmuje się rekrutacją dla potrzeb instytucji i innych jednostek UE
• Europejska Szkoła Administracji, która ma za zadanie kształcenie pracowników UE w konkretnych dziedzinach.

Ponadto, powołano cały szereg wyspecjalizowanych agencji które są odpowiedzialne za realizację konkretnych zadań natury technicznej, naukowej lub zarządczej.