Marszałek Łukasz Prokorym w Parlamencie Europejskim: silne regiony to silna Europa

W Brukseli reprezentował Województwo Podlaskie oraz koalicję EURegions4cohesion, skupiającą 149 europejskich regionów, które przedstawiły wspólne stanowisko w sprawie przyszłości polityki spójności. W spotkaniu uczestniczyła również m.in. przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola.

W debacie mówiono przede wszystkim o przyszłym budżecie Unii Europejskiej na lata 2028-2034 oraz o tym, jak powinna wyglądać polityka spójności po 2027 roku. Regiony chcą mieć większy wpływ na sposób wydawania unijnych pieniędzy, stabilne finansowanie oraz większą rolę w podejmowaniu decyzji dotyczących ich rozwoju.

– Występuję tu dzisiaj w imieniu Województwa Podlaskiego – polskiego regionu, który jako zewnętrzna granica Unii Europejskiej każdego dnia w praktyce mierzy się z geopolitycznymi i terytorialnymi wyzwaniami Wspólnoty. Z tej perspektywy widać niezwykle wyraźnie: nie będzie silnej, konkurencyjnej i bezpiecznej Europy bez podmiotowych i stabilnych finansowo regionów – mówił Łukasz Prokorym.

149 regionów mówi jednym głosem

Podczas spotkania koalicja EURegions4cohesion przedstawiła stanowisko 149 regionów z całej Europy. Regiony apelują o utrzymanie silnej i odrębnej polityki spójności, która będzie obejmowała wszystkie europejskie regiony. Chcą także, aby przyszły system finansowania lepiej uwzględniał ich różne potrzeby i dawał samorządom większy wpływ na podejmowane decyzje.

Marszałek podkreślił, że przedstawione stanowisko 149 regionów koalicji EURegions4cohesion jest „jednoznacznym głosem całej Europy samorządowej”.

– Przed trójstronnymi negocjacjami w sprawie Wieloletnich Ram Finansowych musimy głośno powtórzyć: Polityka Spójności musi pozostać fundamentem europejskiego projektu i być skierowana do wszystkich regionów – dodał.

Stabilne pieniądze dla regionów

Jednym z najważniejszych postulatów koalicji jest utworzenie odrębnego i chronionego budżetu na politykę spójności. Regiony chcą, aby jego wartość nie była niższa niż w latach 2021-2027.

Proponują także wprowadzenie obowiązkowej „siatki bezpieczeństwa”. Oznaczałaby ona, że każda kategoria regionów miałaby zagwarantowane co najmniej 75 proc. środków dostępnych w obecnej perspektywie. Szczególne znaczenie ma to dla regionów słabiej rozwiniętych oraz tych położonych przy zewnętrznych granicach Unii Europejskiej.

Więcej decyzji bliżej mieszkańców

Regiony chcą mieć większy wpływ na planowanie i realizację inwestycji finansowanych z funduszy UE. Jednym z proponowanych rozwiązań jest utworzenie rozdziałów regionalnych w ramach planów krajowych. Oznaczałoby to, że regiony miałyby własną pulę środków i mogłyby współdecydować o tym, na jakie inwestycje zostaną one przeznaczone.

Koalicja chce również zagwarantować, że środki przeznaczone dla regionów nie będą mogły być zmieniane ani zmniejszane przez rząd krajowy bez formalnej zgody władz regionalnych.

Podlaskie mówi o bezpieczeństwie

Dla Województwa Podlaskiego przyszłość polityki spójności ma szczególne znaczenie. Region leży na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej i mierzy się z wyzwaniami wynikającymi ze zmieniającej się sytuacji geopolitycznej. Marszałek zwrócił uwagę, że regiony przygraniczne mają znaczenie nie tylko dla własnego rozwoju, ale również dla bezpieczeństwa całej Unii.

– Unia Europejska potrzebuje sprawiedliwego podejścia terytorialnego. Regiony położone wzdłuż zewnętrznych granic UE biorą na siebie ogromną odpowiedzialność za stabilność całej Wspólnoty. Zapewnienie im przewidywalnych, bezpośrednich ram finansowania oraz zachowanie unijnych stawek współfinansowania to warunek konieczny, by sprostać wyzwaniom transformacji i budować odporność Europy od podstaw.

„Nie szkodzić spójności”

Kolejnym postulatem regionów jest wprowadzenie zasady „do no harm to cohesion”, czyli „nie szkodzić spójności”. Chodzi o to, aby pieniądze przeznaczone na rozwój regionów nie były bez ich zgody przenoszone do innych polityk, programów czy instrumentów zarządzanych centralnie. Regiony chcą również, aby ich finansowanie nie było wstrzymywane z powodu reform na poziomie krajowym, jeżeli samorządy nie mają wpływu na ich realizację.

W stanowisku zwrócono uwagę, że rozwiązania finansowe, korekty i wskaźniki powinny odpowiadać realnym potrzebom poszczególnych terytoriów. Płatności regionalne nie powinny być wstrzymywane ani zawieszane z powodu niewypełnienia reform na poziomie krajowym, które pozostają poza kontrolą samorządów.

Mniej biurokracji, więcej inwestycji

Stanowisko EURegions4cohesion obejmuje także postulaty dotyczące uproszczenia zasad korzystania z funduszy europejskich, utrzymania zasady N+3 (czyli możliwości wykorzystania przyznanych środków w ciągu trzech kolejnych lat), zwiększenia poziomu prefinansowania oraz środków na pomoc techniczną.

Regiony wskazują również na potrzebę lepszego połączenia polityki spójności z działaniami UE na rzecz konkurencyjności, innowacji i transformacji klimatycznej. Ważne pozostaje także wsparcie regionalnych strategii inteligentnej specjalizacji oraz lepszy dostęp regionalnych firm i instytucji do europejskich instrumentów finansowych.

Podlaskie w europejskiej debacie

Udział marszałka Łukasza Prokoryma w debacie w Parlamencie Europejskim był okazją do przedstawienia perspektywy Podlaskiego – regionu położonego na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Jak podkreślał, było to kolejne niezwykle ważne spotkanie i okazja, by wyraźnie wybrzmiał głos regionów, które dziś potrzebują wsparcia, ale – jak zaznaczył – nie tylko dla siebie, lecz dla dobra całej Wspólnoty.

W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele Parlamentu Europejskiego, Komisji Europejskiej oraz władz regionalnych z całej Europy. Wśród nich byli m.in. wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego Younous Omarjee i Antonella Sberna, przewodniczący regionu Nowa Akwitania Alain Rousset, przewodniczący Komisji REGI Dragoş Benea oraz przewodniczący Komisji COTER Vasco Alves Cordeiro. W debacie głos zabrali również europosłowie reprezentujący różne grupy polityczne oraz przedstawiciele regionów z Włoch, Finlandii, Słowacji, Czech, Hiszpanii, Austrii, Francji, Niemiec i Polski. Wśród polskich samorządowców, obok marszałka Łukasza Prokoryma, obecny był m.in. wicemarszałek województwa łódzkiego Piotr Wojtysiak.

Aneta Kursa
red.: Jakub Wróblewski
fot.: UMWP