Silne Podlaskie filarem bezpieczeństwa Unii Europejskiej

Jacek Protas przedstawił szczegóły decyzji Komisji Europejskiej o zatwierdzeniu polskiego planu w ramach programu SAFE (Security Action for Europe). I zwrócił uwagę, że Polska została jego największym beneficjentem w całej Unii Europejskiej. Do kraju trafi rekordowe 43,7 mld euro na bezpieczeństwo i modernizację armii. Znaczna część tych środków zostanie zainwestowana w ramach rządowego programu Tarcza Wschód, obejmującego województwa warmińsko-mazurskie i podlaskie.

– Poczucie bezpieczeństwa zawsze było bardzo istotnym elementem dla mieszkańców naszych województw, ale w obliczu tego, co dzieje się w Ukrainie, tego, że jesteśmy na nieprzyjaznej granicy z Białorusią i Rosją, to te wszystkie działania, które idą w kierunku zapewnienia nam poczucia bezpieczeństwa, są tym bardziej istotne – mówił.

Podkreślił też znaczenie ostatniej decyzji Komisji Europejskiej, która zaakceptowała 139 projektów, które złożył rząd Polski w ramach mechanizmu SAFE.

– Prawie 44 mld euro, olbrzymia kwota i wielkie przedsięwzięcia, które będą realizowane przede wszystkim w województwach: warmińsko-mazurskim, podlaskim, lubelskim i podkarpackim, czyli wszystkich regionach w pobliżu granicy. To oznacza nie tylko zwiększenie militarnego bezpieczeństwa Europy, Polski i naszych regionów, ale również wzmocnienie naszych regionalnych gospodarek.

Podkreślił również, że zgodnie z założeniami aż 80 proc. środków trafi bezpośrednio do polskich firm, a firmy z województwa podlaskiego i warmińsko-mazurskiego będą miały priorytet, jeśli chodzi o realizację tych przedsięwzięć. Warto wspomnieć, że podlaskie firmy tego rodzaju kontrakty r w ramach Tarczy Wschód już realizują.

Europoseł poinformował też o podpisanej przez premiera i ministra obrony umowie na projekt SAN, służący tarczy antydronowej, która z oczywistych względów będzie dotyczyła naszych regionów. Będą to systemy namierzania, monitorowania, jak również drony uderzeniowe, które poprawią bezpieczeństwo wschodniej granicy. We wszystkich tych przedsięwzięciach wiele do zrobienia i powiedzenia będzie miał sektor badawczy i branża budowlana.

Z kolei marszałek Łukasz Prokorym podkreślił, że jest to historyczny moment dla bezpieczeństwa i gospodarki naszego regionu. Zwrócił też uwagę na rekordową wartość programu.

– Dzisiejsze spotkanie jest po to, by opowiedzieć o tym naszym rektorom i przedsiębiorcom, abyśmy byli przygotowani do otrzymania tych środków i ich wydatkowania przez podlaskie uczelnie i podlaskie firmy – powiedział.

Przypomniał też o wielu działaniach samorządu województwa na rzecz utworzenia specjalnych instrumentów wsparcia dla regionów wschodnich UE, m.in. o pierwszej w historii Podlaskiego Konferencji Wysokiego Szczebla Regionów Wschodnich UE, która odbyła się w czerwcu ubiegłego roku w Białowieży.

Celem programu SAVE jest modernizacja armii oraz rozwój infrastruktury obronnej. Program SAFE wprowadza zasadę, że co najmniej 65 proc. komponentów musi pochodzić z Unii Europejskiej. To ogromna szansa dla podlaskich przedsiębiorstw, by stały się częścią europejskiego łańcucha dostaw dla sektora obronnego.

Uczestniczący w spotkaniu rektorzy podlaskich uczelni oraz prezesi klastrów przemysłowych podkreślali, że region posiada już solidne zaplecze naukowe i technologiczne.

Rektor Politechniki Białostockiej Marta Kosior-Kazberuk mówiła, że bardzo ważne jest to, że w programie SAFE znalazło się miejsce dla uczelni wyższych.

 – Chcemy pokazać potencjał naszych uczelni jako instytucji, które dostosowują się do bieżących potrzeb. Na politechnice prowadzimy już prace badawcze i wdrożeniowe o charakterze dual-use, mamy też centrum badań nad cyberbezpieczeństwem i obronnością – wymieniła.

Z kolei Prezes Evoluma Klaster Przemysłowy Sebastian Rynkiewicz przypomniał, że już dziś w niektórych podlaskich firmach są realizowane zamówienia na potrzeby przemysłu zbrojeniowego.

–  Działamy od lat, mamy kompetencje, technologie, które można wykorzystywać. Projekty możemy realizować tu, na miejscu – zaznaczył prezes.

Po spotkaniu zaplanowano rozmowy z rektorami i klastrami dotyczącymi inteligentnych specjalizacji, pakietu zachęt oraz nowych regulacji, które otworzą podlaskim firmom drogę do sektora defence. Wzięli w nich również udział: rektor Uniwersytetu w Białymstoku Mariusz Popławski, prorektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Katarzyna Socha, prezes Polskiego Klastra Budowlanego Tomasz Kozłowski, prezes Podlaskiego Funduszu Ekosystem Dolina 4.0 Andrzej Parafiniuk oraz dyrektorki departamentów UMWP odpowiadających za fundusze europejskie Karolina Perkowska i Emilia Malinowska.

Monika Pańko
red.: Julia Szypulska
fot.: Krzysztof Duszyński