Wschodnia flanka sercem europejskiej odporności. Ruszyła rejestracja na II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego UE w Białymstoku

Forum stanowi praktyczną i polityczną odpowiedź na komunikat Komisji Europejskiej dla wschodnich regionów granicznych z lutego 2026 roku. Forum proponuje odejście od postrzeganiem wschodniej granicy jako „peryferii ryzyka” – redefiniuje wschodnią flankę UE i NATO jako strategiczną tarczę Wspólnoty oraz przestrzeń rozwoju nowych modeli gospodarczych i technologicznych.

– Bezpieczeństwo Europy zaczyna się w jej regionach granicznych. Wschodnia flanka ponosi bezpośrednie koszty presji geopolitycznej, dlatego nie przychodzimy do Brukseli wyłącznie z diagnozą problemów, lecz z gotowymi, systemowymi rozwiązaniami. Projektując budżet unijny po 2027 roku, Unia musi uznać odporność cywilną i terytorialną za integralny cel polityki spójności. Chcemy, aby z Białegostoku wybrzmiał silny, wspólny głos regionów trudnosąsiedzkich – podkreśla Łukasz Prokorym, Marszałek Województwa Podlaskiego.

Bezpieczeństwo to jakość życia: gospodarka, technologie, ludzie

Organizatorzy kładą nacisk na wielowymiarowe rozumienie bezpieczeństwa. Dyskusje nie ograniczą się do wymiaru czysto militarnego – obejmą odporność infrastrukturalną, suwerenność energetyczną, cyberbezpieczeństwo, bioekonomię oraz przeciwdziałanie depopulacji.

– Bezpieczeństwo ma swój codzienny, bardzo praktyczny wymiar. Oznacza stabilną pracę, sprawne usługi publiczne, silną ochronę zdrowia, niezawodny transport i perspektywy dla młodego pokolenia. Mieszkańcy naszych miast i gmin nie mogą ponosić kosztów gorszego startu ze względu na położenie geograficzne. O przyszłości i bezpieczeństwie Europy trzeba rozmawiać tutaj – na miejscu, gdzie wyzwania geopolityczne przenikają się z codziennym życiem – zaznacza Tadeusz Truskolaski, Prezydent Miasta Białegostoku.

Pięć obszarów debaty o odporności regionów granicznych

Program II Forum Spójności został oparty na następujących filarach merytorycznych, z których każdy przekłada się na konkretne postulaty legislacyjne i finansowe:

1. Odporność regionów i infrastruktury - Jak przygotować miasta i regiony na nowe zagrożenia? Debata połączy odporność cywilną, cyberbezpieczeństwo, infrastrukturę krytyczną oraz inwestycje podwójnego zastosowania z rozmową o przyszłości europejskiej polityki spójności.
2. Finansowanie odporności i nowych inwestycji Jak finansować projekty zwiększające bezpieczeństwo i konkurencyjność regionów granicznych? Forum połączy samorządy i biznes z krajowymi oraz międzynarodowymi instytucjami finansowymi. Jednym z tematów będzie potrzeba nowych mechanizmów przygotowania i finansowania inwestycji na wschodniej flance UE – tak, aby dobre pomysły mogły szybciej stawać się projektami gotowymi do realizacji.
3. Nowa gospodarka odporności - Dual-use, bioekonomia, nowoczesny przemysł, energetyka i technologie cyfrowe mogą tworzyć nowe przewagi gospodarcze regionów granicznych. Forum będzie miejscem rozmowy o tym, jak łączyć istniejący potencjał regionu z rozwijanymi inicjatywami – w tym koncepcjami integrującymi resilience, bioprocesy, smart industry i dual-use – oraz budować silniejsze regionalne łańcuchy wartości.
4. Nowy model współpracy europejskiej (2028–2034) - Jak powinna wyglądać polityka UE wobec regionów graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą po 2027 roku? Uczestnicy podejmą debatę o przyszłości Interreg, polityki spójności i rozwiązaniach pozwalających elastyczniej reagować na szczególne wyzwania regionów granicznych.
5. Ludzie - „Right to Stay” - Odporność regionu zależy również od tego, czy ludzie chcą w nim żyć, pracować i rozwijać swoją przyszłość. Forum podejmie temat warunków do pozostania i rozwoju w swoim regionie: dobrych miejsc pracy, dostępu do usług publicznych, rozwoju talentów, edukacji i jakości życia.

Deklaracja Regionów Trudnosąsiedzkich – wspólny głos z Białegostoku

Jednym z najważniejszych rezultatów Forum ma być Deklaracja Regionów Trudnosąsiedzkich. Jej celem jest zebranie wspólnych postulatów regionów, które ponoszą szczególne społeczne i gospodarcze konsekwencje położenia przy zewnętrznej granicy Unii Europejskiej.

Organizatorzy chcą, aby Deklaracja nie była wyłącznie dokumentem samorządowym. Do poparcia jej idei zapraszani będą przedstawiciele biznesu, uczelni, organizacji społecznych i partnerów zagranicznych, tak aby z Białegostoku wybrzmiał możliwie szeroki głos na rzecz silnych regionów i bezpiecznej Europy.

Informacje organizacyjne i rejestracja

• Termin: 4 listopada 2026 r., godz. 10:00 – 18:30
• Miejsce: Opera i Filharmonia Podlaska – Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku
• Formuła: stacjonarna (z transmisją wybranych paneli na żywo)
• Rejestracja: udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Liczba miejsc jest ograniczona. Formularz rejestracyjny dostępny jest pod adresem: https://forum.investinpodlaskie.pl/

Organizatorzy: Województwo Podlaskie, Urząd Miejski w Białymstoku

Partnerzy strategiczni i merytoryczni: Klaster Przemysłowy EVOLUMA, Polski Klaster Przemysłowy, Podlaski Fundusz Ekosystem Dolina Rolnicza 4.0, Polska Grupa Zbrojeniowa, Uniwersytet w Białymstoku, Politechnika Białostocka, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Podlaska Fundacja Rozwoju Regionalnego.