86. rocznica pierwszej masowej deportacji Polaków na Sybir

Radny przypomniał, że choć od tamtych tragicznych wydarzeń minęło już 86 lat, to na zawsze odcisnęły one piętno na historii naszego kraju i losach setek tysięcy rodzin.

– To nie jest tylko historia zapisana w podręcznikach. To losy naszych babć, dziadków i sąsiadów. Składając kwiaty w tych miejscach, chcemy przypomnieć, że pamięć o Sybirze jest naszym wspólnym obowiązkiem – powiedział Karol Pilecki.

Od lutego 1940 roku do czerwca 1941 roku władze Związku Sowieckiego, które wówczas okupowały wschodnie tereny II Rzeczypospolitej, przeprowadziły cztery wielkie akcje deportacyjne. Ich celem było zniszczenie polskich struktur państwowych na Kresach oraz podporządkowanie zajętych ziem.

Pierwszą deportacją objęto m.in. osadników wojennych, ziemian, leśników, urzędników państwowych, sędziów, policjantów i wojskowych. Trafiali oni do odległych rejonów – w okolice Archangielska, Irkucka, Kraju Krasnojarskiego oraz do Komi. Warunki były dramatyczne. Był luty, a mróz sięgał nawet minus 40 stopni. Ludzi wyciągano z domów w środku nocy, dawano im zaledwie kilka minut na spakowanie najpotrzebniejszych rzeczy. Pod eskortą funkcjonariuszy NKWD trafiali do wagonów towarowych bez ogrzewania. Podróż trwała tygodniami. Panowały tam głód, choroby i skrajne zimno. Wielu nie przeżyło drogi. Zmarłych często wyrzucano z wagonów w śnieg, wzdłuż torów.

Szacuje się, że tylko podczas pierwszej deportacji wywieziono około 140 tysięcy osób. Łącznie w latach 1940–1941 na Sybir i do Kazachstanu trafiło od miliona do nawet 1,8 miliona obywateli polskich.

Prezes Oddziału Związku Sybiraków w Białymstoku Jolanta Hryniewicka przypomniała, że historia Sybiru jest częścią naszej tożsamości – bolesną, ale niezwykle ważną.

– Związek sybiraków działa od 1988 roku, robimy wszystko, żeby pamięć o tych cierpieniach, przeżyciach przetrwała i została na pożytek młodym pokoleniom. To ważne, żeby wiedzieli o tym, w jakich warunkach Polacy walczyli, i w jakich przeżyli – mówiła.

W 86. rocznicę tego wydarzenia kwiaty złożyli również m.in.: wicewojewoda Paweł Krutul, wiceprezydenci miasta Rafał Rudnicki i Tomasz Klim, kurator oświaty Agnieszka Krokos-Janczyło, lokalni samorządowcy oraz przedstawiciele organizacji sybirackich.

Monika Pańko
red.: Julia Szypulska
fot.: Kamil Timoszuk